معاونت پژوهش
شیوه نامه تدوین نشریات
سخن نخست:با توجه به ضرورت ساماندهی انتشار نشریات علمی حوزوی و حرکت در جهت ارتقاء سطح کیفی وکمی آنها، ارایه استانداردهای نشریات علمی متناسب با موقعیت وجایگاه حوزه امری ضروری است. این استانداردها علاوه بر این که اقتضائات نظام حوزه را مدّنظر قرارداده، توجیهی نیز به بایستههای حضور نشریات علمی حوزه در مجامع ملی و بینالمللی دارد تا حرکات علمی حوزه را نظام مند و سازمان یافته در میسر مطلوب و تاثیر گذار در عرصههای علمی ملی و بینالمللی رشد دهد. در مجموعه حاضر، سعی بر آن شده است تا با تعامل و همکاری معاونین پژوهش مدارس علمیه استان تهران، شیوهنامه تدوین نشریات مدارس، و همچنین ملاک ها و ضوابط مبتلابه ارائه شود تا ان شاءا... شاهد پیشرفت کمّی و کیفی نشریات استان باشیم.
تعاریف و کلیّات الف-1)تعریف مجله:مجله به مدرکی جلد شده و ادواری گفته می شود که به طور منظم و با فاصله انتشار مرتب و تحت شماره ردیف ، دوره و تاریخ معین در زمینه های گوناگون ( اجتماعی ، سیاسی ، اقتصادی ، فرهنگی ، ادبی ، دینی ، علمی ، فنی ، کشاورزی ، نظامی ، هنری ، ورزشی و ... ) بیش از دو بار در سال منتشر شود و در تهیه مطالب آن بیشتر از یک نفر مشارکت داشته باشد و نیز دارای بیشتر از یک مقاله باشد.نشریه کتابخانه ملی ایران (اصطلاح نامه کتابداری) مجله را این گونه تعریف میکند: «نشریهای با عنوان مشخص که به صورت شمارهها یا جزوههای پیاپی با فاصله زمانی منظم برای مدت محدود منتشر میشود و حاوی مقالاتی درباره موضوعهای مختلف از نویسندگان مختلف است.»مجلاتی که در حال حاضر منتشر می شوند شامل: 1-ومجلات مکتوب 2- مجلات دیجیتال یا همان اینترنتی که در فضای مجازی اینترنت منتشر می شوند.الف-2) زمینه فعالیت (رتبه و جایگاه علمی نشریات)نشریات مدارس علمیه داخلی استان تهران، درقالب علمی - اطلاع رسانی و نهایتاً پس از احراز شرایط علمی مطلوب بهصورت علمی- پژوهشی ارائه میگردند. لازم به ذکراست که نشریات علمی- پژوهشی نسبت به نشریات علمی - اطلاع رسانی از ارزش و امتیاز بیشتری برخوردار هستند؛ بنابراین چشم انداز معاونت پژوهش استان تهران پیرو حمایتهای مادی و معنوی ، ارتقاء نشریات علمی- اطلاع رسانی مدارس، به نشریات علمی - پژوهشی است .ـ درج رتبه علمی-پژوهشی روی جلد ، مستلزم صدور حکم کتبی از طرف کمیته نظارت بر مجلات علمی مدارس معاونت پژوهش است.ـ پیرومصوبه دبیرخانه منشورات معاونت پژوهش زمینه فعالیتکلیه نشریات تا قبل ازاحراز رتبه علمی-پژوهشی به صورت علمی- اطلاع رسانی است.الف-2-1) انواع نشریات به اعتبار زمینه فعالیت:الف-2-1-1) نشریه علمی - پژوهشیپیرو تعریف کمیسیون نشریات وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری ، هر تولیدی که به دنبال جستجوی حقایق و برای کشف بخشی از معارف و نشر آن در میان مردم و به قصد حل مشکل و یا بیان اندیشه ای در موضوعی از موضوعات علمی، از طریق مطالعهای نظامند برای یافتن روابط اجتماعی میان پدیده های طبیعی به دست آید و از دوخصلت اصالت و ابداع برخوردار باشد و نتایج آنها به کاربردها ، روشها، مفاهیم، و مشاهدات جدید در زمینه علمی با هدف پیشبرد مرزهای علم و فناوری منجر گردد، علمی - پژوهشی قلمداد می شود . در یک مجله علمی – پژوهشی 90% مطالب باید از این ویژگی علمی برخوردار باشند. در این گونه مجلات انواع دیگر نوشته های علمی نیز به چاپ می رسد ؛ از جمله گزارش های علمی کوتاه و مختصر ، تفسیرها ، جوابیه های علمی در باب مقالات چاپ شده.الف-2-1-2) نشریه علمی- اطلاع رسانینشریات علمی- اطلاع رسانی به آن دسته از نشریاتی می گویند،که در ساختار آن علاوه بر درج مقالات علمی، مطالب دیگری همچون گفتگو، گزارش، رویداد، عکس و...ارائه شود. مقالات ارائه شده دراین گونه مجلات مانند مقالات گردآوری (تألیفی) معمولاً فاقد نظریه یا روش و نکته تازه ای هستند و صرفاَ به گردآوری اقوال و گفتهها درباره یک موضوع خاص ، دیدگاه و نظریات مختلف را منعکس می کند .اکثر مقالاتی که از طرف طلاب علوم حوزوی ارائه می گردد ــ با توجه به مقطع تحصیلی آنها ــ از نوع مقالات گردآوری و اطلاع رسانی است .الف-2-1-3) نشریه علمی- تخصصیمقالات ارائه شده در این گونه مجلات مانند مقالات مجله های علمی- پژوهشی است با این تفاوت که مجموعه مقالات به صورت تخصصی حول محوری خاص ارائه میشوند؛ به عنوان مثال: مجله علمی- تخصصی علوم سیاسی.الف-3) مدیریت نشریهنشریه باید از مدیریت کارآمد برخوردار باشد تا حرکتی نظام مند به سوی مجموعه ای ازاهداف را راهبری کند. ویژگی نشریه علمی اقتضای آزادی اندیشه و توان تولید محتوای غنی را دارد و نباید تحولات مدیریتی و یا ضعف آن عرصه را براین امر تنگ کند.الف-4) هیئت تحریریههرچه اعضای هیئت تحریریه از اعتبار و جایگاه علمی بالایی برخوردارد باشند، اعتبار و ارزش مقالات ارائه شده بیشتر خواهد بود و به تبع آن جایگاه نشریه نیز در جامعه علمی ارتقاء می یابد. نکته1: تشکیل به موقع جلسات هیئت تحریریه ،تأیید و انتشار به موقع مقالات نشریه از مهم ترین شاخصه های مدیریت یک نشریه است. نکته2: اعضای هیئت تحریریه بایستی بین چاپ دو شماره از نشریه، حداقل دوجلسه کاری برگزار نمایند. الف-5) نظم و ترتیب انتشارنظم انتشار که نشانگر میزان تطابق تاریخ واقعی انتشار با تاریخ اسمی آن است از مهم ترین شاخصه هایی است که باید رعایت شود، این موضوع متاسفانه دربرخی از نشریات داخلی رعایت نمی شود و باعث کاهش سطح کمّی و کیفی نشریه می گردد.الف-5-1) ا دغام دو شماره ادغام و انتشار همزمان دوشماره پیاپی، راهکاری است که برخی از نشریات حوزه برای کاهش فاصله میان تاریخ اسمی با تاریخ واقعی انتشار به آن روی می آورند. این اقدام اگر چه در مواردی کارگشاست، اما به جهت آنکه امتیازی منفی، برای اخذ رتبه علمی محسوب می شود، نباید به صورت مستمر انجام گیرد.الف-6)دسترسی به منابع و بانک اطلاعاتینوشتن مقاله علمی در فضاییکه سیرنگارش مقالات علمی و تولید علم با وجود ابزارهای مختلف ارتباطی ، سرعت زیادی گرفته است ، نیازمند دسترسی به آخرین یافته ها و نگارشهای علمی است. عدم دسترسی به بانک و منابع اطلاعات باعث می شود کارهای تکراری و بدون خلاقیت تولید شود.برخی از این مراکز مهم عبارتند از:
الف-7) تعامل با مؤسسات و مدارس تعامل با مؤسسات و مدارس حوزوی دیگر از ضروریات مدیریت یک نشریه است.تبادل تجربیات و اطلاعات از ثمرات یک تعامل پایدار است.الف-8) تجهیزات و امکاناتبرای انجام امور مربوط به مدیریت نشریه تجهیزات و امکاناتی لازم است که برخی از آنها عبارتند از :1 - دفتر نشریه (جهت تمرکز بخشیدن به کلیه فعالیتهای مربوط به نشریه) 2- رایانه 3- پرینتر و....ــ از دیگر امکاناتی که برای اخذ رتبه علمی - پژوهشی لازم است، ایجاد یک سایت تخصصی جهت ارائه مقالات به صورت آنلاین می باشد.الف-9)برگزاری دوره های آموزشیارائه کارگاه های آموزشی ، دعوت از اساتید اهل فن ، سخنرانی های علمی با هدف توانمند ساختن نویسندگان ، هیئت تحریریه و دیگر اعضای دست اندرکار نشریه از ضروریات است.وضعیّت ظاهری نشریه وضعیت ظاهری نشریه حائز اهمیت است، زیرا در نمایهسازی مجلات منظور میگردد و همچنین در جذب مخاطب و تاثیری که در انتقال پیام دارد، موثر است. برخی از مشخصههای ظاهری نشریه عبارتند از:ب-1)قطع مجله:از اصول مهمی که در قطع مجله باید رعایت شود عبارت است از: الف: سهولت و راحتی برای در دستگرفتن ب: تناسب بین اندازه و محتوای مجله . نگاهی به تاریخ مجلههای ایران نشان میدهد که قطع مجلههای عمومی معمولا بزرگتر از مجلههای تخصصی بوده است.با توجه به مطالعات و تحقیقات انجام شده، قطع اغلب نشریات حوزوی، وزیری است. پیرو آئیننامه مجله علمی مدارس علمیه مصوب معاونت پژوهش، قطعها و اندازههای زیر پیشنهاد میشود:الف: قطع وزیری، با ابعاد 23/5 × 16/5ب: قطع رحلی، با ابعاد29 × 21 توجه: قطع رحلی به مجلاتی که علاوه بر مقالات از عکس، گزارش، طراحی گرافیکی و.... استفاده میکنند، توصیه میشود؛ در مقابل قطع پیشنهادی برای مجلاتی که فقط مقالات نویسندگان را ارایه میدهند،قطع وزیری است. قطع رحلی مربوط به مجلات درجه 2 و 3 میباشد و مجلات درجه یک فقط در قطع وزیری منتشر میگردد. ب-2) نام نشریه:نام نشریه باید متناسب با موضوع آن باشد. همچنین باید مشخص، چشمگیر و به آسانی قابل شناسایی و در عین حال جالب باشد. در صورتی که نام نشریه موضوع را به طور واضح مشخص نکند، باید در زیر آن با یک عبارت توضیح داده شود. برای مثال «حکمت» = مجله تخصصی فلسفه.ــ نام مجله معمولا در بالای جلد چاپ میشود . ــ عنوان مجله بهتر است طراحی شود تا اینکه حروف چینی باشد .ب-3) طرح روی جلد و اطلاعات آن:طرح روی جلد باید متناسب با موضوع نشریه باشد. چند عامل طرح روی جلد مجله را تعیین میکند: الف) تخصصی یا عمومی بودن مجله.ب) عوامل فرهنگی: طرح روی جلد با هدف جلب خواننده، متناسب با ارزشهای مخاطب طراحی وانتخاب میشود. ج) مخاطبان خاص: به عنوان مثال تصویرهای روی جلد مجلههای کودکان با مجله ورزشی کاملا متفاوت است .د) حوادث: دگرگونیهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی نیز به صورت مقطعی بر روی جلد اثر میگذارد. ــ روی جلد مجله باید در خور ومتناسب با محتوای مجله باشد ؛ در عین حال ضروری است که روی جلد توجه مخاطب را جلب کند و میل به ورق زدن و توجه به محتوا را در وی برانگیزد. ــ تصویر شخصیتهایی که بر روی جلد به کار میرود، باید به گونهای انتخاب شود که زاویه نگاه تصویر به درون مجله باشد. ــ رابطه ترکیب تیتر و تصویر روی جلد رعایت شود. چنان نباشد که با همدیگر بیگانه باشند. ــ عکس در بسیاری از موارد به خودی خود ارزش پیام رسانی دارد. در انتخاب عکس برای مجله چنداصل را بایدمورد توجه قرارداد:الف) آیا عکس ارزش خبری داردومیتواند قدرت تجسم را در بیننده تقویت کند. ب) آیا عکس ارزش هنری دارد. ج) آیا عکس اختصاصی است. ــ نام مرکز یا موسسه علمی روی جلد، باید به طورکامل و صحیح نوشته شود. ــ درج رتبه علمی- پژوهشی روی جلد، مستلزم صدور حکم کتبی از طرف کمیسیون نشریات معاونت پژوهش است. ــ زمینه فعالیت تا قبل از احراز رتبه علمی- پژوهشی به صورت علمی- اطلاع رسانی درج شود. ــ درج اطلاعات کتابشناسی شامل: شماره، دوره، سال، وضعیت نشر (ماهنامه، فصل نامه، دو فصل نامه) .ــ درج فهرست مندرجات روی جلد و پشت جلد ضروری است که شامل: عنوان کامل مقالات، نام نویسندگان و شماره صفحه مربوط درمجله است. ــ فهرست مندرجات در پشت جلد به دو زبان انگلیسی یا عربی باشد.ب-4)حروف زنی، صفحهبندی، گرافیک و چاپطراحی صفحه چند وظیفه اساسی را بر عهده دارد:1-واطلاعرسانی و آگاهی دادن. 2- جلب توجه و سرگرم کننده.نکات:1: طراحی صفحه در واقع ترکیبی است که از تصویر، حروف، رنگ و... به وجود میآید.2: در طراحی مجله (جز روی جلد ) باقی صفحه ها به صورت زوج هستند و بیننده همواره دو صفحه را با هم می بیند؛و بنابراین هیچ صفحهای بدون درنظرگرفتن صفحه مقابل خود نباید صفحهآرایی شود. 3: دو صفحه روبرو را میتوان با عواملی مانند نوع حروف، تصویر پردازی، رنگ، فضای سفید، حروف چینی، کادر و ترکیبی از تمامی این عوامل به هم ربط داد. 4:کادر بندی صفحات رعایت شده و شکلها، تصاویر و منحنیها در اندازه مطلوب و در محل مناسب قرار گیرد. باید از گنجاندن جداول و تصاویر مربوط به یافتهها در میان مباحث یا سایر بخشهای مجله اجتناب شود تا باعث هدر رفتن فضای خالی در صفحات نشود و حواشی خالی صفحه در حداقل اندازه ممکن در نظر گرفته شود. 5: کیفیت چاپ مجله باید مناسب باشد ؛به طوری که کلمات واضح و خوانا باشد و خواننده را در درک راحت وسریع مطالب دچار مشکل نکند .6: درصفحهآرایی باید دقت شود که شروع هر مقاله از صفحه جدید وترجیحاً از صفحه فرد باشد.7: باید از قلمهای (فونت) مناسب در بخشهای مختلف یک مقاله استفاده کرد و در سرتاسر مجله به همان صورت رعایت گردد. به عنوان مثال قلم مربوط به فهرست منابع و مراجع باید کوچک تر از متن مقاله باشد. ب-5) رنگیکی از عناصر مهم در جلد مجله،رنگ است که عکسالعملهای آنی را در مخاطب ایجاد میکند، تاثیر رنگآمیزی جالب روی جلد، بیشتر از تیترهای هیجانانگیز است، زیرا رنگ آمیزی در زمانی کوتاه دیده میشود، در حالی که تیتر جالب را باید اول دید بعد خواند و درمرحله سوم آن را فهمید و درک کرد. ــ بهترین رنگها برای روی جلد، رنگهای متقابل است. ــ برای ایجاد یک فضای جالب که به راحتی خوانده شود از رنگهای هماهنگ استفاده میشود.ــ رنگ حروف متن باید کاملا سیاه چاپ شود. ــ استفاده از چاپ حروف رنگی بر روی متن تصویر دقیقا باید با توجه به رنگ اصلی تصویر متن صورت گیرد. به عنوان مثال: اگر رنگ در تصویر متن نارنجی است بهترین نوع رنگ حروف چاپ شده روی این تصویر رنگ آبی است. ب-6) تیتر تیتر باعث تمرکز خواننده بر روی موضوعی خاص میشود و میتواند با حروف و صفحهآرایی مناسب خواننده را جذب کند. تیتر در عین حال خواننده را به سرعت با موضوع مربوط میکند. کاربرد تیتر در مجله مانند تصویر پردازی است. در مجلهها معمولا از تیترهای کوتاه استفاده میشود ؛در حقیقت یک تیتر ده حرفی در مجله کمی غیر عادی است. ــ ا ندازه حروف تیتر باید به گونه ای باشد که توجه خواننده را به خود جلب کند. ــ برای انتخاب اندازه تیتر با توجه به اهمیت مطلب یا خبر باید به نکات زیر توجه کرد: 1- پهنای تیتر 2- تعداد حروف تیتر و اندازه آنها در ستون ها و سطرها.ب-7) سوتیتر سوتیتر بعد از تیتر، دومین متنی است که توسط خواننده مطالعه میشود. سوتیتر به لحاظ حروف کوچکتر از تیتر ولی بزرگتر از متن اصلی است و وظیفه آن توسعه وتوضیح موضوع بعد از تیتر است.ترتیب درج اطلاعات مجله پ-1) صفحه ا ول ؛ شناسنامه مجله صفحه اول هر مجله، باید شامل معرفی ارکان مجله - اعم از معرفی مدیر مسئول، سردبیر، هیئت تحریریه، ویراستار، حروف نگار، مدیر هنری و طراح گرافیک، صفحه آرا، صاحب امتیاز، نشانی دفتر، تلفن تماس، دورنگار ، صندوق پستی ، نشانی الکترونیک باشد. ارایه این اطلاعات از ساختار جدایی ناپذیر مجله است که همانند نمونه ی ذیل بایستی درصفحه اوّل مجلات مدارس درج گردد:
پ-2) صفحه دوم ؛ راهنمای نگارش مقالات در صفحه دوم ، راهنمای نگارش مقالات درج می گردد . راهنمای نگارش مقالات از ضروریات نشریات علمی – پژوهشی و علمی – تخصصی است در زیر نمونه ای از آن ارائه شده است. 
پ-3) صفحه سوم؛ فهرست مطالب در زیر نمونه ای از فهرست مطالب یک نشریه علمی – پژوهشی ارایه شده است: 
پ-4) صفحه چهارم؛یاددادشت سردبیر/مدیرمسئولدر این صفحه یادداشت مدیرمسئول و یا سردبیرکه اشاره ای به مطالب کلّی نشریه و محتویات آن دارد، ارائه می شود. درمجله های علمی - پژوهشی این الزام وجود ندارد . به عبارت دیگر در نشریات علمی – پژوهشی پس از صفحه سوم بلافاصله مقالات ارائه می شود.پ-5)صفحات پایانی مجله: 1- درصفحات پایانی نشریات علمی – پژوهشی علاوه بر ارائه چکیده مقالات به یکی از دو زبان انگلیسی یا عربی به ترتیب صفحه اول نشریه (شناسنامه نشریه) و صفحه سوم ( فهرست مطالب) نیز به صورت ترجمه ارائه می شود. 2-ودر نشریات علمی - پژوهشی و علمی – تخصصی و همچنین برخی دیگر از نشریات که از جایگاه قابل قبولی برخوردار شده اند بخش دیگری به عنوان برگه اشتراک در صفحات پایانی ارائه می گردد . در صفحه بعد نمونهای از برگه اشتراک ارائه شده است:
الزامات نوشتاری نشریه ت-1)رعایت اصول مقاله نویسی علمی درباره اصول مقاله نویسی علمی ، نکات زیر مراعات شود: ــ موضوع مقاله، باید در راستای اهداف فصلنامه و مرتبط با موضوع نشریه باشد.ــ برخورداری از صبغهی تحقیقی- تحلیلی، ساختار منطقی و مطلوب، سطح علمی مناسب، فصلبندی صحیح مطالب.ــ رعایت اصولنگارشی مقاله: ذکرچکیده،کلیدواژه، بیان مقدمه، اصول نگارش متن، نتیجه، پینوشت، ذکر فهرست منابع.ــ حجم مقاله از 3000 کلمه کمتر و از 4000کلمه بیشتر نباشد.تذکر: یکی از اصول مقاله نویسی، رعایت تعداد کلمات است، و اهمیت آن موقعی معلوم می شود، که نگارنده را در حین مقاله نویسی، ملزم به پرهیز از مطالب زائد و به دور از موضوع می گرداند و قلم نویسنده را به گونه ای تنظیم می کند که از پرداختن به مسائل حاشیه ای اجتناب نماید. ــ حجم مقالات، از 25 صفحة حروفچيني شده (صفحة 300 كلمهاي) تجاوز نكند. ــ مقاله ارسالی نباید در هیچ مجله داخلی یا خارجی چاپ شده باشد.ــ مقالات ارسالی نباید در فضای اینترنت منتشر شده باشد.ــ مقاله ارسالی نباید همزمان به سایر مجلات فرستاده شده باشد.ــ ارائه ترجمه ی انگلیسی و یا عربی عنوان مقاله، چکیده و کلید واژه در آخر مقاله و یا نشریه .ــ فهرست منابع در انتهای مقاله و به صورت زیر آورده شود: الف) ارجاع به کتاب: نام خانوادگی و نام نویسنده(سال انتشار) ، عنوان کتاب، نام مترجم،شماره جلد، محل انتشار:،نام ناشر. ب) ارجاع به مقاله: نام و خانوادگی نام نویسنده، سال انتشار، عنوان مقاله،نام نشریه، نام مترجم، شماره نشریه، سال و شماره چاپ، شماره صفحه های آغازین و انجامین مقاله. ج) ارجاع به سایت: نام خانوادگی و نام نویسنده، عنوان مقاله، نشانی سایت.نکته: اندازه و نوع قلمها بايستي مطابق جدول ذيل تنظيم شوند: 
ــ اندازه صفحات بايد برابر A4 و حدود بالا، پايين، چپ و راست صفحات به ترتيب برابر با 2 ، 5/2 ، 2 و 2 سانتیمتر انتخاب شود. ــ برای قلم لاتين همواره از Times New Roman استفاده شود که اندازه آن همواره (به غير از عنوان و چکيده) يک واحد کمتر از اندازه قلم فارسی در هر موقعيت مورد استفاده، خواهد بود. ــ فاصله سطرها در عنوان، چکيده و متن مقاله معمولی ( Single ) است. ت-2) وقار در نوشتارمقاله نویسنده حوزوی، هرگز نباید طبقه و جایگاه معنوی خود را فراموش کند. مواجه خواننده با مقاله یا یادداشت یا تحلیل سیاسی یک درس آموخته حوزه، توأم با توقعاتی است که در برخورد با هر روحانی یا طلبه دارد. شخصیت وگوهر وجودی هر نویسنده از میان کلمات و عبارات او آشکار است، به همین دلیل باید آن گونه نوشت که برازنده منش و روش آرمانی حوزه است. نویسنده حوزوی باید بداند پیش از آنکه نویسنده باشد، حوزوی است ؛در واقع حوزوی نویسنده است نه نویسنده حوزوی! ؛ بنابراین هرگز نباید از روشها و شیوههایی سود برد که برخی نویسندگان ناآشنا با اخلاق و معارف دینی از آنها استفاده میکنند . ت-3) مخاطب شناسی یکی از ضرورتهای مطرح در نشریات که می تواند در ساختار نشریه تاثیر گذار باشد نحوهی برقراری ارتباط با مخاطبین است. از آنجا که قشر دانش پژوه حوزه و دانشگاه از جمله مخاطبین اصلی نشریات داخلی مدارس علمیه هستند، بایستی که مطالب مندرج در آن، متناسب با اسلوب علمی و زبان روز باشد تا بتواند تعاملی دو سویه را بین نشریه و مخاطب ایجاد کند.ت-4) رعایت نثر معیار درتعریف نثرمعیار یا زبان معیار گفتهاند: زبانی است که ارباب فرهنگ و مجموعه تحصیل کردگان از آن استفاده میکنند و در رسانهها و درسنامهها به کار میرود. یکی از ارکان نثر معیار، پرهیز از افراط در سره نویسی (فارسی اصیل)است. همچنان که استعمال بی دلیل کلمات غیر فارسی نیز جایز نیست. بر این اساس نویسنده باید بیشتر از کلمات رایج و آشنا و بسامددار استفاده کند و بی دلیل قلم خود را با استعمال کلمات غریب نفرساید. ت-5)ویراستاری ویراستاری علمی نشریه باید بر عهده متخصص و با هدف جلوگیری از درج مطالب نادرست و غیر علمی باشد. ویراستاری ادبی توسط افراد مجرّب و با هدف آرایش و پیراش جملات وعبارات،اصلاح ساختار صرفی و نحوی جملات ، نحوه پاراگراف بندی، استفاده از انواع علایم نشانهگذاری و .... صورت می پذیرد.ت-6) مشخصات علمی نویسندگان مقالات در صفحه عنوان مقالات و گزارشهای علمی، درج مشخصات کامل نویسندگان ضروری است. از جمله این مشخصات آخرین مدرک تحصیلی نویسندگان است .با توجه به این که برخی از نویسندگان نشریات حوزوی دانش آموختگان حوزه های علمیه هستند و مدارک رسمی دانشگاهی وحوزوی ندارند، بیان سطح تحصیلات حوزوی نیز در این شاخص پذیرفته میشود.ت-7) ارائه سرمقاله: سرمقاله از مطالب ضروری و رایج در نشریات علمی بین المللی نیست؛ اما نشریات حوزوی با توجه به وابستگیهای سازمانی خود و رسالتی که در نظرگرفتهاند ، جهت گیری های خود را از طریق سرمقاله تبیین میکنند.قوانین و مقررات هر مجله و به طور کلی مطبوعات (خواه عمومی باشند یا داخلی) باید ازقوانینی پیروی کنند که در زیر به اهمّ آنها اشاره می شود.ــ نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند، مگرآنکه مخل مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشند.(قانون اساسی اصل 24)کلیه نشریات الکترونیکی مشمول مواد این قانون هستند.تبصره 1 از ماده 1 فصل اول آییننامه اجرایی قانون مطبوعات ،تعریف و مشخصات مطبوعات نشریه الکترونیکی را اینگونه تعریف می کند: نشريه الكترونيكي، نشريه اي است كه در محيط ديجيتال با همان صورت، شرايط و ظواهر يك نشريه چاپي و طي فرآيند فعاليت مرسوم روزنامه نگاري و تحريريه اي توليد و به طور منظم و با نام ثابت و تاريخ و شماره رديف معيني در يك يا چند زمينه سياسي، اقتصادي و فرهنگي توليد و منتشر مي شود.ماده6: نشریات جز در موارد اخلال به مبانی و احکام اسلام و حقوق عمومی که در این فصل مشخص میشوند آزادند:ــ مطالب اختصاصی نشریات اگر به نام پدید آورنده اثر منتشر شود، به نام او و در غیر این صورت به نام نشریه ، مشمول قانون مولفان و مصنفان است . ــ نشریات جز در موارد اخلال به مبانی و احکام اسلام و حقوق عمومی که در این فصل مشخص میشوند آزادند:1. نشر مطالب الحادی و مخالف موازین اسلامی و ترویج مطالبی که به اساس جمهوری اسلامی لطمه وارد کند.2. اشاعه فحشاء و منکرات و انتشار عکسها و تصاویر و مطالب خلاف عفت عمومی.3. تبلیغ و ترویج اسراف و تبذیر.4. ایجاد اختلاف مابین اقشار جامعه، به ویژه از طریق طرح مسائل نژادی و قومی.5. تحریصو تشویق افرادگروهها بهارتکاب اعمالی علیه امنیت، حیثیت ومنافع جمهوری اسلامی ایران در داخل یا خارج.6. فاش نمودن و انتشار اسناد و دستورها و مسائل محرمانه، اسرار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، نقشه و وواستحکامات نظامی، انتشار مذاکرات غیر علنی مجلس شورای اسلامی و محاکم غیر علنی دادگستری و تحقیقات مراجع قضایی بدون مجوز قانونی.7. اهانت به دین مبین اسلام و مقدسات آن و همچنین اهانت به مقام معظم رهبری و مراجع مسلم تقلید.8. افترا به مقامات، نهادها، ارگانها، و هریک از افراد کشور و توهین به اشخاص حقیقی و حقوقی که حرمت شرعی وودارند، اگر چه از طریق انتشار عکس یا کاریکاتور باشد.9. سرقتهای ادبی و همچنین نقل مطالب از مطبوعات و احزاب و گروه های منحرف و مخالف داخلی و خارجی به وونحوی که تبلیغ از آنها باشد. حدود موارد فوق را آئیننامه مشخص میکند..تبصره: 1:سرقت ادبی عبارتست از نسبت دادن عمدی تمام یا بخش قابل توجهی ازآثارو نوشتههای دیگران به خودیا غیر، هرچند به صورت ترجمه.2: انتشار نشریه به نحویکه با نشریات موجود یا نشریاتیکه لغو مجوز شدهاند از نظرنام، علامت و شکل ممنوع است.3: واگذاری امتیاز نشریه به غیر اعم از اجاره ای یا شرطی و آن ممنوع است4: انتشار نشریه بدون ذکر نام صاحب امتیاز و مدیر مسئول و نشانی اداره نشریه و چاپخانه آن ممنوع است .نکته: با یک پروانه نمی توان بیش ازیک نشریه منتشر کرد .5: صاحب امتیاز در قبال خط مشی کلی نشریه مسئول است و مسئولیت یکایک مطالبی که در نشریه به چاپ میرسد و دیگر امور در رابطه با نشریه به عهده مدیر مسئول خواهد بود .6: مسئولیت مقالات و مطالبی که در نشریه منتشر می شود به عهده مدیر مسئول است ولی این مسئولیت، نافی مسئولیت نویسنده و سایر اشخاصی که در ارتکاب جرم دخالت داشته اند نخواهد بود. 7: اعضا و هواداران گروههای ضدانقلاب ویا گروههای غیر قانونی ومحکومین دادگاه های انقلاب اسلامی که به جرم اعمال ضدانقلابی و یا علیه امنیت داخلی و خارجی محکومیت یافتهاند و همچنین کسانیکه علیه نظام جمهوری اسلامی ایران فعالیت و یا تبلیغ می کنند حق هیچگونه فعالیت مطبوعاتی و قبول سمت درنشریات را ندارند.ماده 7: مطالب نشريه بايد مطابق و متناسب با روش هاي مندرج در پروانه انتشار باشد و نشريه مجاز به درج مطالب و مقالات خارج از روشهاي مذكور كه بر خط مشي كلي نشريه تأثير بگذارد، نمي باشد.تبصره: درج شايعات به نحوي كه اصل مطلب كذب باشد ممنوع است.تغيير نام، روش و ترتيب انتشار نشريه بدون اطلاع و تصويب هيئت نظارت بر مطبوعات ممنوع مي باشد.ماده۱۳:حقوق مادی اثرهایی که در نتیجهٔ سفارش پدید میآید تا سی سال از تاریخ پدید آمدن اثر متعلق به سفارش دهنده است؛ مگر آن که برای مدت کمتر با ترتیب محدودتری توافق شده باشد.ماده18: در هر شماره باید نام صاحب امتیاز، مدیر مسؤول، نشانی اداره و چاپخانه های که نشریه در آن به چاپ میرسد و نیز زمینة فعالیت و ترتیب انتشار نوع نشریه (دینی، علمی، سیاسی، اقتصادی، ادبی، هنری و غیره) در صفحه معین و محل ثابت اعلان شود، چاپخانه ها نیز مکلف به رعایت مفاد این ماده میباشند. هرگاه در نشریه ای، مطالبی مشتمل بر توهین یا خلاف واقع به اشخاص (اعم از حقوقی یا حقیقی) چاپ شود، ذینفع حق دارد ظرف یک ماه سؤال خود را کتبا به همان نشریه ارسال کند و نشریه مزبور موظف است پاسخ را در یک یا دو شماره ای پس از وصول چاپ نماید . در صورت امتناع نشریه از درج پاسخ ، شاکی می تواند به دادگستری شکایت کند.ماده25: هرکس به وسیله مطبوعات، مردم را صریحاً به ارتکاب جرم یا جنایتی بر ضد امنیت داخلی یا سیاست خارجی کشور که در قانون مجازات عمومی پیش بینی شده است، تحریض و تشویق نماید در صورتی که اثری بر آن مترتب بشود، به مجازات معاونت همان جرم، محکوم و در صورتی که اثری بر آن مترتب نشود، طبق نظر حاکم شرع براساس قانون تعزیرات با وی رفتار خواهد شد.ماده26: هرکس به وسیله مطبوعات به دینمبین اسلام و مقدسات آن اهانت کند، درصورتیکه به ارتداد منجرشود حکم ارتداد در حق وی صادر و اجرا و اگر به ارتداد نیانجامد طبق نظر حاکم شرع براساس قانون تعزیرات با وی رفتارخواهد شد.ماده27: هرگاه در نشریه ای به رهبر یا شورای رهبری جمهوری اسلامی ایران و یا مراجع مسلم تقلید اهانت شود، پروانة آن نشریه لغو و مدیر مسؤول و نویسنده مطلب به محاکم صالحه معرفی و مجازات خواهند شد. تبصره: رسيدگي به جرائم موضوع مواد 24، 25، 26 و 27 تابع شكايت مدعي خصوصي نيست.ماده 28: انتشار عكس ها و تصاوير و مطالب خلاف عفت عمومي ممنوع و موجب تعزير شرعي است و اصرار بر آن موجب تشديد تعزير و لغو پروانه خواهد بود.ماده 29: انتشار مذاكرات غيرعلني مجلس شوراي اسلامي و مذاكرات غيرعلني محاكم دادگستري يا تحقيقات مراجع اطلاعاتي و قضائي كه طبق قانون، افشاء آن مجاز نيست، ممنوع است و در صورت تخلف طبق نظر حاكم شرع و قانون تعزيرات با وي رفتار خواهد شد.ماده 30 : انتشار هر نوع مطلب مشتمل بر تهمت يا افتراء يا فحش و الفاظ ركيك يا نسبتهاي توهين آميز و نظاير آن نسبت به اشخاص ممنوع است. مديرمسئول جهت مجازات به محاكم قضايي معرفي ميگردد. تعقيب جرائم مزبور موكول به شكايت شاكي خصوصي است و در صورت استرداد شكايت تعقيب در هر مرحله اي كه باشد متوقف خواهد شد. تبصره 1: در موارد فوق شاكي( اعم از حقيقي يا حقوقي ) ميتواند براي مطالبه خسارتيكه ازنشرمطالب مزبور براو واردآمده به دادگاه صالحه شكايت نموده و دادگاه نيز مكلف است نسبت به آن رسيدگي و حكم متناسب صادر نمايد. تبصره 2: هرگاه انتشار مطالب مذكور در ماده فوق راجع به شخص متوفي بوده ولي عرفاً هتاكي به بازماندگان وي بحساب آيد، هر يك از ورثه قانوني ميتواند از نظر جزائي يا حقوقي طبق ماده و تبصره فوق اقامه دعوي نمايد.ماده 31: انتشار مطالبي كه مشتمل بر تهديد به هتك شرف و يا حيثيت و يا افشاي اسرار شخصي باشد ممنوع است و مديرمسئول به محاكم قضائي معرفي و با وي طبق قانون تعزيرات رفتار خواهد شد. تبصره:تا زماني كه پرونده در مرحله تحقيق و رسيدگي است، نشريه مورد شكايت حق ندارد نسبت به مورد رسيدگي مطلبي نشر دهد؛ در صورت تخلف رئيس دادگاه بايد قبل از ختم تحقيقات حكم توقيف نشريه را صادر كند اين توقيف شامل اولين شماره بعد از ابلاغ ميشود و در صورت تكرار تا موقع صدور رأي دادگاه از انتشار نشريه جلوگيري ميشود.ماده 32: هر كس در نشريه اي خود را برخلاف واقع صاحب پروانه انتشار يا مديرمسئول معرفي كند، يا بدون داشتن پروانه به انتشار نشريه مبادرت نمايد، طبق نظر حاكم شرع با وي رفتار خواهد شد. مقررات اين ماده شامل دارندگان پروانه و مديران مسئولي كه سمت هاي مزبور را طبق قانون از دست داده اند نيز ميشود.ماده 33:الف) هرگاه در انتشار نشريه، نام يا علامت نشريه ديگري ولو با تغييرات جزئي تقليد شود به طوري كه براي خواننده امكان اشتباه باشد، از انتشار آن جلوگيري و مرتكب به حبس تعزيري شصت و يك روز تا سه ماه و جزاي نقدي از يك ميليون ريال تا ده ميليون ريال محكوم ميشود. تعقيب جرم و مجازات منوط به شكايت شاكي خصوصي است.ب ) پس از توقيف يك نشريه، انتشار هر نوع نشريه ديگر به جاي نشريه توقيف شده به نحوي كه با نشريه مذكور از نظر نام، علامت و شكل مشتبه شود ممنوع است و نشريه جديد بلافاصله توقيف ميگردد. مرتكب به مجازات حبس تعزيري از سه ماه تا شش ماه و جزاي نقدي از دو ميليون ريال تا بيست ميليون ريال محكوم ميشود.ث-1) تخلفات و مجازاتماده ۲۳:هر کس تمام یا قسمتی از اثر دیگری را که مورد حمایت این قانون است به نام خود یا به نام پدیدآورنده بدون اجازهٔ او و یا عالماً یا عامداً به نام شخص دیگری از پدیدآورنده نشر یا پخش یا عرضه کند به حبس تأدیبی از شش ماه تا ۳ سال محکوم خواهد شد.ماده ۲۴:هر کس بدون اجازه ترجمهٔ دیگری را به نام خود یا دیگری چاپ و پخش و نشر کند به حبس تأدیبی از سه ماه تا یکسال محکوم خواهد شد.ث-2) قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتیماده 1 : حق تکثیر یا تجدید چاپ و بهره برداری و نشر و پخش هر ترجمه ای با مترجم و یا وارث قانونی او است . مدت استفاده از این حقوق که به وارث منتقل می شود از تاریخ مرگ مترجم سی سال است.حقوق مذکور در این ماده قابل انتقال به غیر است و انتقال گیرنده از نظر استفاده از این حقوق قائم مقام انتقال دهنده برای استفاده از بقیه مدت از این حق خواهد بود. ذکر نام مترجم در تمام موارد استفاده الزامی است .ماده 2 : تکثیر کتب و نشریات به همان زبان و شکلی که چاپ شده به قصد فروش یا بهره برداری مادی از طریق افست یا عکسبرداری یا طرق مشابه بدون اجازه صاحب حق ممنوع است.جهت تهیه این مجموعه، ازمقالات فصل نامه حوزه و پژوهش، سال نهم، شماره 36 ] که در ذیل آمده است [ همراه با تلخیص و تصرّف استفاده شده است : 1 ـ گزارش مطالعه و بررسی شاخص های شکلی نشریات حوزه ، سید فرج حاج سید جوادی.2 ـ حوزه های علمیه و مطبوعات(دهه30 تا 70 )، محمد جواد چیت ساز. 3 ـ استانداردهای کمی و کیفی نشریات علمی حوزه ، امین نصیری پور .4 ـ آسیب شناسی نشریات علمی حوزه؛بسترها و راه حل ها .همان.5 ـ مقدمه ای بر آسیب شناسی نشریات حوزه .رضا بابایی. دانلود شیوه نامه تدوین نشریات
| پژوهشگاه علوم و فنون اطلاعات ایران | www.irandoc.ac.ir |
| پایگاه مجلات تخصصی نور | www.noormags.com |
